ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝ ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΜΕ ΤΙΣ ΜΑΣΚΕΣ

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝ ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΜΕ ΤΙΣ ΜΑΣΚΕΣ

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝ ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΜΕ ΤΙΣ ΜΑΣΚΕΣ


Κατηγορία: Εκθέσεις | Δράσεις για παιδιά
Ημέρα: Σάββατο 22 & Κυριακή 23 Οκτωβρίου
Ωρα: 12:00 – 22:00
Χώρος: Παλαιοί Φούρνοι – Πατάρι


Τα παιδικά πρόσωπα εκτεθειμένα σε φωτογραφίες στο δημόσιο χώρο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διατρέχουν κινδύνους που έχουν συχνά επισημανθεί και, δυστυχώς, επαληθευθεί κάτω από ορισμένες συνθήκες. Αλλά αυτό δεν θα πρέπει να περιορίζει την ελεύθερη έκφραση των παιδιών και τα μηνύματα που θέλουν να στείλουν σε όλους και υπάρχουν πολλές πρακτικές μέσα από τις οποίες μπορούν να το κάνουν. Γι’ αυτό και η αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων μέσα από τους οποίους τα παιδιά θα μπορούν να αναπτύξουν το διάλογο με τον έξω κόσμο και να δηλώσουν την ταυτότητα, τα συναισθήματα και τις επιθυμίες τους, να μας προκαλέσουν ή να προσπαθήσουν να μας τρομάξουν, να θέσουν ερωτήματα ή να κάνουν παράπονα, να κρυφτούν και να φανερωθούν, αποτελεί μέρος του παιχνιδιού με το οποίο η παιδική ηλικία είναι συνδεδεμένη.

Το παιχνίδι με τις μάσκες που τα ίδια τα παιδιά ζωγραφίζουν αποτελεί, όπως όλα άλλωστε τα δημιουργικά παιχνίδια, έναν πρωταρχικό διάλογο με τον υπαρξιακό πυρήνα του εαυτού, την επικέντρωση στο ποιος/ά είμαι. Μέσα από την ελεύθερη έκφραση δίνεται η δυνατότητα στα συναισθήματα να απεικονιστούν και να μεγεθύνουν τις διαστάσεις τους. Ζωγραφίζοντας τη μάσκα του ένα παιδί, εάν αποφύγουμε να το στρέψουμε σε στερεότυπα, ανακαλύπτει τι σημαίνει αυτό που βαθύτερα αισθάνομαι ότι είμαι και το αναπαριστώ. Πάνω στο υλικό της μάσκας μπορεί χωρίς ενδοιασμούς να καταθέσει τους φόβους, τις αγωνίες αλλά και τις προσδοκίες του, αυτό που δεν μπορεί εύκολα να περιγράψει με λόγια, όσα διστάζει να εκφράσει, τη λύπη, το θυμό και την απελπισία του, τα άπειρα γιατί που το βασανίζουν αλλά και την αισιοδοξία ότι όλα μπορούν να είναι καλύτερα μεγαλώνοντας.

Στη μάσκα επίσης, ανάλογα με την ηλικία του ανηλίκου και την ωριμότητά του, συνοψίζεται η κουλτούρα του, οι δεσμοί και τα δεσμά του με την παράδοση, την οικογενειακή και την ηθική τάξη της κοινότητας, τις απαγορεύσεις και τα ήθη, το φύλο και τη διαφορετική συμπεριφορά που απαιτεί, εντέλει το ανήκειν. Η κατασκευή μάσκας για την παρούσα Έκθεση αποδείχθηκε μια ενδιαφέρουσα και δημιουργική εμπειρία. Η ομάδα συζήτησε διεξοδικά τι είναι αυτό που μας απελευθερώνει και επιτρέπει να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας αλλά, το κυριότερο, τι είναι αυτό που μας οδηγεί να τα κρύβουμε πίσω από τη μάσκα της καθημερινότητας. Τα τραύματα, οι δισταγμοί, η δυσπιστία, ο φόβος, η επιθετικότητα, η αμυντική στάση φάνηκε πως κρατούν σταθερά θέση πίσω από τις μάσκες. Οι μάσκες που έφτιαξαν με το δικό τους τρόπο εκφράζουν την ιδιαιτερότητα των συναισθημάτων αλλά αποτυπώνουν και την πολιτισμική διάσταση μέσα από τον απόηχο του τόπου καταγωγής, του ταξιδιού, του συναισθηματικού φορτίου που φέρουν.

Από την άλλη μεριά, η επαφή με το Άλλο, το Διαφορετικό, στην περίπτωση των παιδιών και εφήβων προσφύγων που διανύουν μια μεταβατική φάση γνωριμίας με μια άλλη κουλτούρα στην ξένη χώρα, ενισχύει την ανάγκη να δηλώσουν πιο εμφατικά την ταυτότητά τους, να δείξουν τη διαφορετικότητά τους, να αποκαλύψουν τα τραύματα αλλά και να θέσουν σε δοκιμασία και να προκαλέσουν με τον τρόπο τους την αντίδρασή μας, προκειμένου να διερευνήσουν τα όρια συμπεριφορών, αλλά και τον πειρασμό να δοκιμάσουν να υιοθετήσουν και να μοιάσουν σε κάτι που ακόμη δεν γνωρίζουν καλά και που μόλις τώρα ανακαλύπτουν.

Η έλλειψη καλής επικοινωνίας με την κουλτούρα της χώρας υποδοχής λόγω και του προβλήματος της γλώσσας οδηγεί σε μια ευρύτερη διερεύνηση ενός διαλόγου που παραμένει για μεγάλο σχετικά διάστημα ατελής και με πολλές παρανοήσεις, ενώ αναζητά διέξοδο στη γλώσσα τους σώματος, την αυθόρμητη συναισθηματική προσέγγιση και το συμβολικό παιχνίδι που οι μάσκες προσφέρουν. Παράλληλα, οι μάσκες χαρίζουν την ασφάλεια της ανωνυμίας, την απόκρυψη και την παραπλάνηση που ένα παιχνίδι πάντοτε εμπεριέχει.

Οι απέναντι, εμείς όλοι, αποτελούμε όχι μόνο τους θεατές αυτής της Έκθεσης αλλά και το δοκιμαστικό σωλήνα στον οποίο τα παιδιά διερευνούν τις αντιδράσεις μας, προκειμένου να προχωρήσουν ένα ακόμη βήμα προς το διάλογο με τον άγνωστο και γι’ αυτό επισφαλή κόσμο μας, μέσα στον οποίο έτυχε να τα πετάξει το κύμα της Μεσογείου και της ιστορίας. Το πώς θα διαβάσουμε τις μάσκες τους, το βάθος των συναισθημάτων και η δική μας έκφραση, η δική μας διάθεση διαλόγου με όποιον τρόπο μπορούμε να τον πετύχουμε, η συνέχεια της επικοινωνίας και η συγκρότηση ενός πεδίου προοδευτικής γνωριμίας είναι αυτά που εντέλει θα δώσουν τις απαντήσεις.

Η Έκθεση προσφέρει πολλά ερεθίσματα που θα πρέπει να αποκωδικοποιήσουμε για να προσεγγίσουμε το παιχνίδι των παιδιών. Οι φωτογραφίες του Νίκου Κολοβού βρίσκονται σε άμεση επαφή με τις μορφές και τα χρώματα που αποτυπώνουν μέσα στο σκηνικό του στρατοπέδου. Επικεντρωμένες άλλοτε στην έκφραση της μάσκας και σε ό,τι μπορούμε να διακρίνουμε πίσω της, μέσα από ένα ζευγάρι μισόκλειστα μάτια ή ένα τσουλούφι μαλλιών που εξέχει, και άλλοτε στα σώματα που καταθέτουν κι αυτά, σε αντιδιαστολή συνήθως, τη δική τους αλήθεια. Κι ακόμη οι φωτογραφίες μας φέρνουν σε επαφή με μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες παιδιών που διαδηλώνουν μέσα από ένα μικρό πολύχρωμο τρομακτικό καρναβάλι τη δύναμη της αντοχής. Πίσω τους η θάλασσα και μπρος οι φράχτες των συνόρων αλλά εκεί, μέσα στο στρατόπεδο που έγινε η φωτογράφιση, έχει στηθεί μια μικρή γιορτή για να διαδηλώσουν ότι ζουν, διεκδικούν, στέλνουν μηνύματα σε όλους εμάς και είναι εδώ, έτοιμα να συμμετάσχουν σε ό,τι μπορεί να τα βγάλει από την απομόνωση.

Ωστόσο, για να πετύχει το πείραμα, χρειάζεται να ξαναγίνουμε όλοι λίγο παιδιά. Γιατί η παιδική ηλικία είναι ένας κόσμος χωρίς σύνορα, πλούσιας επικοινωνίας και ελεύθερης έκφρασης που μας χωράει όλους κι αξίζει να τον αναβιώσουμε.

Οι φωτογραφίες της έκθεσης απεικονίζουν το αποτέλεσμα δράσεων δημιουργικής απασχόλησης και εκπαίδευσης για παιδιά – πρόσφυγες, σε Κέντρα Παιδικής και Οικογενειακής Φροντίδας στους χώρους ανοιχτής φιλοξενίας στο Σχιστό και Ελληνικό ΙΙΙ , που υλοποιούνται από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες σε συνεργασία με τις οργανώσεις Save the Children και Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, η Ύπατη Αρμοστεία έχει θέσει σε πλήρη λειτουργία πέντε τέτοια Κέντρα Παιδικής και Οικογενειακής Φροντίδας στο πλαίσιο του προγράμματος “Blue Dot” , που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Διεύθυνση Ανθρωπιστικής Βοήθειας, προσφέροντας μία σειρά από συνεκτικές και τυποποιημένες υπηρεσίες στον τομέα της προστασίας, της παροχής συμβουλευτικής αλλά και των ευκαιριών για δημιουργικό παιχνίδι.